Aile Hukuku

Anlaşmalı Boşanma

Eşlerin Anlaşması (Anlaşmalı Boşanma)

Genel boşanma sebeplerinden biri de eşlerin anlaşması yani anlaşmalı boşanmadır. Evliliğin devamı, ortak hayatın sürdürülebilirliği konusunda inançlarını kaybeden eşler, Türk Medeni Kanun’un 166/III. Maddesinde düzenlendiği üzere anlaşmalı şekilde boşanabilecektir;

“Evlilik en az bir yıl sürmüş ise, eşlerin birlikte başvurması ya da bir eşin diğerinin davasını kabul etmesi hâlinde, evlilik birliği temelinden sarsılmış sayılır. Bu hâlde boşanma kararı verilebilmesi için, hâkimin tarafları bizzat dinleyerek iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmesi ve boşanmanın malî sonuçları ile çocukların durumu hususunda taraflarca kabul edilecek düzenlemeyi uygun bulması şarttır. Hâkim, tarafların ve çocukların menfaatlerini göz önünde tutarak bu anlaşmada gerekli gördüğü değişiklikleri yapabilir. Bu değişikliklerin taraflarca da kabulü hâlinde boşanmaya hükmolunur. Bu hâlde tarafların ikrarlarının hâkimi bağlamayacağı hükmü uygulanmaz.”

Anlaşmalı boşanma, eşlerin birlikte mahkemeye başvurusu ile ya da eşlerden birinin açmış olduğu boşanma davasını diğer eşin kabul etmesi şeklinde olur. Bu şekilde bir boşanma hakimde yine “evlilik birliğinin temelden sarsıldığı” kanaatini oluşturacak olup anlaşmalı boşanma özünde bu nedene dayanmaktadır.

Şartları:

A.      Evlilik Birliğinin En Az Bir Yıl Sürmüş Olması Gerekir

Anlaşmalı boşanma sağlanabilmesi için eşler arasında en bir yıl sürmüş bir evlilik bulunması gerekmektedir. Evliliğin bir yıldan az sürmesi halinde eşler yalnızca çekişmeli şekilde boşanabilecektir.

YARGITAY2. HUKUK DAİRESİEsas Numarası: 2015/14811Karar Numarası: 2016/5467Karar Tarihi: 21.03.2016

Türk Medeni Kanununun 166. maddesinin (3.) fıkrası “Evlilik en az bir yıl sürmüş ise, eşlerin birlikte başvurması ya da bir eşin diğerinin davasını kabul etmesi halinde, evlilik birliği temelinden sarsılmış sayılır. Bu halde, boşanma kararı verilebilmesi için, hakimin tarafları dinleyerek iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmesi ve boşanmanın mali sonuçları ile çocukların durumu hususunda taraflarca kabul edilecek düzenlemeyi uygun bulması şarttır. Hakim, tarafların ve çocukların menfaatlerini göz önünde tutarak bu anlaşmada gerekli gördüğü değişiklikleri yapabilir. Bu değişikliklerin taraflarca da kabulü halinde boşanmaya hükmolunur. Bu halde tarafların ikrarlarının hakimi bağlamayacağı hükmü uygulanmaz.’’ hükmünü içerir. Buna göre, tarafların serbest iradeleri ile boşanma talebinde bulunabilmeleri, evliliğin en az bir yıl sürmüş olması halinde mümkündür. En az bir yıl sürmemiş olan evliliklerde “serbest iradeyle” boşanmaya karar verilemez. Hükümde ön görülen “evliliğin en az bir yıl sürmüş olması” koşulu, bir dava şartı olmayıp, birliğin temelinden sarsılmış sayılacağına ilişkin yasal karinenin temel unsurudur. Dava tarihi itibarıyla evlilik en az bir yılını doldurmamış ise, bu maddelerin uygulanması bakımından “evlilik birliğinin temelinden sarsıldığına” ilişkin karine geçerliliğini yitirir.”

B.      Eşlerin Birlikte Boşanma Davası Açmaları ya da Bir Eşin Açtığı Davayı Karşı Tarafın Kabul Etmesi Gerekir.

Anlaşmalı boşanmanın gerçekleşebilmesi için eşlerin bir arada boşanma davasını açması ya da eşlerden birinin açtığı boşanma davasını karşı tarafın yani diğer eşin kabul etmesi gerekmektedir. Bu durumda ortada bir çekişme olmayacağından sebeple anlaşmalı boşanma sağlanacaktır.

C.      Hakimin Tarafları Bizzat Dinlemesi Gerekir

Eşlerin birlikte boşanma davası açması halinde de boşanma davası açan eşin davasının diğer eş tarafından kabul edilmesi halinde de, hakim, tarafların iradelerini özgürce açıkladığını, evliliğin ortak bir iradenin ürünü olduğunu görmesi gerekmektedir.

Taraflar boşanma davasında vekil araçlığıyla temsil yoluna dahi gitseler, hakim tarafları bizzat dinlemek zorundadır. Bu husus anlaşmalı boşanmanın olmazsa olmazıdır ve istisnası bulunmamaktadır. Anlaşmalı boşanmak isteyen eşler duruşmaya katılarak iradelerini bizzat hakim önünde beyan etmelidirler.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 9.3.2009 T., 2008/1912 E. ve 2009/4076 K.

 “Taraflar hazır bulunup, bizzat anlaştıklarını açıklamaz veya hakim tarafların anlaşmalarını uygun bulmaz ise, taraflardan delilleri sorulup, toplanması sonucunda evlilik birliğinin temelinden sarsılmış olup olmadığının kanunun 184. maddesi çerçevesinde takdiri gerekirken, davacı ve davalı asil dinlenilmeksizin taraf vekillerinin beyanları ile boşanma hükmü kurulmuş olması usul ve yasaya aykırıdır.”

D.      Hakimin, Tarafların Anlaştığı Hususları, Mali Sonuçları ve Çocukların Durumuna İlişkin Düzenlemeleri Uygun Bulması Gerekir

Anlaşmalı boşanmadan bahsedebilmek için tarafların, boşanma konusunda anlaştıkları gibi boşanmanın ferileri konusunda da açıkça anlaşmaları elzemdir. Ferilerden kasıt; çocukların durumu ve evliliğin mali sonuçlarıdır.

Eşlerin bu konularda anlaşmaya vardıkları noktalar hakim tarafından da incelenmeli ve kabul edilmelidir. İşbu anlaşma yazılı olabileceği gibi duruşma esnasında sözlü de olabilir. Fakat söz konusu sözlü irade beyanlarının zapta geçirilmesi ve eşlerin imzalama suretiyle bu hususları onaylaması şarttır.

Hakimin anlaşmalı boşanma durumunda en çok dikkat ettiği nokta çocukların durumu olacaktır. Hakim, eşler arasında düzenlenen boşanma protokolünde her şeyden önce çocukların menfaatini gözetecek ve onların yararına karar verilmesini sağlayacaktır.

Hakim eşler arasında yapılan anlaşmalı boşanma protokolünü hukuka aykırı olmayacak şekilde değiştirme yetkisine sahip olup her iki eşin de bu değişiklikleri onaylaması gerekmektedir.

Hakim şayet kendisine sunulan boşanma protokolünü uygun bulmadığını açıklamamışsa ya da değiştirilmesi gereken noktaları eşlere bildirmemişse protokolü kabul ettiği anlaşılır ve boşanma protokolü doğrultusunda karar verir.

Diğer boşanma sebeplerinde uygulanan ve TMK madde 184/III’te düzenlenen tarafların ikrarının hakimi bağlamayacağı hükmü anlaşmalı boşanmada söz konusu değildir. Anlaşmalı boşanma halinde tarafların ikrarları hakimi bağlayacaktır.

Av. Ahmet EKİN &Stj. Av. Melike ERGÜN

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Başa dön tuşu