Kıymetli Evrak Hukuku

Kambiyo Senetleri

Kambiyo senetleri 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 670 ila 823.maddeleri arasında düzenlenmiştir. Üç çeşit kambiyo senedi vardır bunlar; poliçe, bono ve çektir. Uygulamada en yaygın olarak kullanılan kambiyo senetleri bono ve çektir. Ancak kanunda poliçe detaylı olarak düzenlenmiş ve bonoda poliçe hükümlerine sıklıkla atıf yapılmıştır. Çek ise TTK’nın yanı sıra Çek Kanunu’nda detaylı bir şekilde düzenlenmiştir.

A. Kambiyo Senetlerinin Özellikleri  

  • Kambiyo senetleri kıymetli evraktır.
  • Kambiyo senetleri bir alacak hakkını içerir.
  • Kanunen emre yazılı senetlerdir. Ancak poliçe ve bono nama ve emre; çek ise emre, nama ve hamiline yazılı olarak düzenlenebilmektedir.
  • Kambiyo senetleri ibraz senetleridir. Kambiyo senedi ibraz ve teslim edilmediği müddetçe borç ödenmez.
  • Kambiyo senetleri sıkı şekil şartlarına tabidir. Kambiyo senetlerinin zorunlu unsurları ve nasıl düzenleneceği Türk Ticaret Kanunu’nda yer almaktadır.
  • Kambiyo senetleri sebebe bağlı değildir yani illetten mücerret senetlerdir. Kambiyo senedinin doğumuna neden olan olayın sakatlığı veya geçersizliği senedin geçerliliğini etkilemez.
  • Kambiyo senedinde yer alan beyan ve imzalar birbirinden bağımsızdır. İmzaların istiklali ilkesi geçerlidir. Bu husus TTK m.677’de şöyle ifade edilmiştir: “Bir poliçe, poliçe ile borçlanmaya ehil olmayan kişilerin imzasını, sahte imzaları, hayali kişilerin imzalarını veya imzalayan ya da adlarına imzalanmış olan kişileri herhangi bir sebeple bağlamayan imzaları içerirse, diğer imzaların geçerliliği bundan etkilenmez.”
  • Aksi belirtilmediği takdirde müteselsil sorumluluk kuralı geçerlidir. Senedin muhatabı veya borçlusu borcu ödemezse, hamil senet üzerinde imzası bulunan herkese alacağının tamamı için başvurabilir.
  • İcra ve İflas Kanunu’nda kambiyo senetlerine özgü haciz ve iflas yolu düzenlenmiştir.
  • Poliçe ve bono herhangi bir kağıda yazılabilir ancak çek bankalar tarafından bastırılan matbu çek yapraklarına yazılır.
  • Kambiyo senetleri damga vergisine tabi değildir bu nedenle damga pulu yapıştırılmasına gerek yoktur.
  • Kambiyo senetleri uluslararası niteliktedir.

B. Kambiyo Senetlerinde Ehliyet, Temsil ve İmza

Kambiyo senetlerinde herhangi bir özel ehliyet koşulu bulunmamaktadır. TTK m.670’e göre “sözleşme ile borçlanmaya ehil olan kişi, kambiyo senetleri ile borçlanmaya da ehildir.” Fiil ehliyeti olmadan kambiyo taahhüdü yapılamaz. Kambiyo senedini düzenleyen kişinin ehliyetsiz olması halinde taahhüdün hükümsüzlüğü herkese karşı ileri sürülebilir.

Kambiyo taahhüdünde temsil mümkündür. Kanuni temsilci velayet altındaki çocuk adına kambiyo taahhüdünde bulunabilir. Vesayet altındaki kişi için ise vesayet makamından izin alınarak kambiyo taahhüdü yapılabilir.

Temsilci veya vekil özel olarak yetkilendirilmediği takdirde kambiyo taahhüdünde bulunamaz. Ticari temsilci ise özel olarak yetkilendirilmese bile işletmenin amacı dahilinde kambiyo taahhüdünde bulunabilir.

Tacir yardımcıları ticari temsilci olarak özel yetkili olmasalar bile işletmenin amacına uygun olarak kambiyo taahhüdünde bulunabilirler. Ticari vekil, simsar, acente, pazarlamacı ve komisyoncu özel yetki olmadıkça kambiyo taahhüdünde bulunamaz. Ticaret şirketlerinin organları ise özel yetkiye gerek olmadan da kambiyo taahhüdünde bulunabilir.

Kambiyo senetlerinin yetkisiz temsil ile düzenlenmesinin sonuçları TTK m.678’de şöyle düzenlenmiştir; “Temsile yetkili olmadığı hâlde bir kişinin temsilcisi sıfatıyla bir poliçeye imzasını koyan kişi,  o poliçeden dolayı bizzat sorumludur;  bu poliçeyi ödediği takdirde, temsil olunduğu kabul edilen kişinin haiz olabileceği haklara sahip olur. Yetkisini aşan temsilci için de hüküm böyledir.”

Kambiyo senetlerinin el yazısı ile imzalanması gerekmektedir. Kambiyo senetleri güvenli elektronik imza ile imzalanamaz. El yazısı ile imza kambiyo senelerinin geçerlilik şartlarındandır. Ayrıca kambiyo senedi üzerinde bulunan beyanlar da el yazısı ile olmak zorundadır.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Başa dön tuşu